بازگشت به مجله
آموزشتربیت فرزند۶ آبان ۱۴۰۵

کتاب‌خوانی با کودک از نوزادی؛ روزی ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کافی است

راهنمایی ساده برای مادران و پدران نوزادان و نوپاها: چطور کتاب‌خوانی را از همان ماه‌های اول به بخشی گرم و کوتاه از روز تبدیل کنیم و در محله هم آن را ادامه دهیم.

خیلی از ما فکر می‌کنیم کتاب‌خوانی برای وقتی است که کودک حرف زدن یا خواندن را یاد گرفته باشد. اما یونیسف به پدر و مادرها توصیه می‌کند از همان بدو تولد برای کودک بخوانند. نوزاد شاید معنای کلمه‌ها را نفهمد، ولی صدای شما، آهنگ جمله‌ها و نزدیکی آغوشتان را می‌فهمد.

خبر خوب این است که لازم نیست وقت زیادی بگذارید. به گفته یونیسف، فقط ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کتاب‌خوانی در روز برای برانگیختن علاقه کودک خردسال کافی است.

چرا از همین حالا؟

  • به گفته یونیسف، کودکان زبان را از بزرگ‌ترهایی یاد می‌گیرند که کلمه‌ها را برایشان تکرار می‌کنند و بلند می‌خوانند.
  • کارشناسانی که یونیسف از آن‌ها نقل می‌کند می‌گویند خواندن کتاب‌های تصویری به کودک کمک می‌کند زبان را بهتر بفهمد.
  • وقتی کودک می‌بیند خواندن کاری معنادار و دوست‌داشتنی است، پایه‌ای برای سواد آینده‌اش شکل می‌گیرد.

یک زمان ثابت پیدا کنید

یونیسف پیشنهاد می‌کند کتاب‌خوانی بخشی منظم از روز باشد؛ مثلاً پیش از خواب یا وقتی در مسیر رفت‌وآمد هستید. مهم‌تر از ساعت، آرامش آن لحظه است: گوشی را کنار بگذارید و تلویزیون را خاموش کنید تا این چند دقیقه فقط مال شما دو نفر باشد.

چطور بخوانیم؟

  • صدایتان را بالا و پایین ببرید و برای هر شخصیت صدای متفاوتی بسازید.
  • به تصویرها اشاره کنید و اسمشان را بگویید.
  • وقتی کودک بزرگ‌تر شد، نوبتی بخوانید و درباره داستان از او سؤال‌های ساده بپرسید.
  • اگر کودک می‌خواهد یک کتاب را برای بار دهم بشنوید، با حوصله دوباره بخوانید؛ یونیسف تکرار یک عبارت از کتاب محبوب را بخشی طبیعی از رشد نوپاها می‌داند.

کتاب نداریم؛ چه کنیم؟

کتاب‌خوانی با کودک فقط به کتاب محدود نیست. یونیسف توصیه می‌کند کارهای روزمره را برای کودک تعریف کنید: «حالا لباست را عوض می‌کنیم، بعد می‌رویم بیرون.» قصه‌گویی با مهربانی هم، حتی بدون کتاب، به کودک حس تعلق و ریشه می‌دهد. لالایی‌ها، شعرهای کودکانه و قصه‌هایی که از مادربزرگ‌ها شنیده‌ایم، گنجینه‌ای آماده‌اند.

برای انتخاب کتاب هم دنبال علاقه کودک بروید: اگر عاشق حیوانات است، کتاب حیوانات بیاورید. کتاب‌های مصور و کمیک هم کتاب‌خوانی حساب می‌شوند. یک قفسه یا جعبه کوچک کتاب در خانه، حتی با چند جلد، کمک می‌کند کتاب همیشه در دسترس باشد.

خودتان هم بخوانید

به گفته یونیسف، وقتی بچه‌ها ببینند بزرگ‌ترها زیاد می‌خوانند، بیشتر احتمال دارد از خواندن لذت ببرند. پس اگر چند دقیقه وقت آزاد پیدا کردید، کتاب خودتان را جلوی چشم کودک بخوانید.

کتاب‌خوانی در محله

یونیسف پیشنهاد می‌کند ببینید کتابخانه محله برنامه قصه‌گویی برای کودکان دارد یا نه، یا با دوستان و بچه‌هایشان یک باشگاه کتاب کوچک راه بیندازید. چند ایده برای گروه‌های مادران محله:

  • «جعبه کتاب گردان»: هر خانواده چند کتاب کودک می‌آورد و هر ماه جعبه‌ها جابه‌جا می‌شوند.
  • ساعت قصه هفتگی: هر هفته یکی از مادرها یا مادربزرگ‌ها برای بچه‌ها قصه می‌گوید.
  • بردن گروهی بچه‌ها به کتابخانه یا کتاب‌فروشی محله و سپردن انتخاب کتاب به خودشان؛ یونیسف می‌گوید کتاب‌داران و کتاب‌فروشان هم می‌توانند در انتخاب کمک کنند.

یادتان باشد هدف، کامل خواندن کتاب یا یاد دادن کلمه‌های تازه نیست. هدف این است که کودک کتاب را با آغوش گرم، صدای آشنا و لحظه‌ای آرام کنار شما به یاد بیاورد. همین چند دقیقه در روز، هدیه‌ای است که سال‌ها با او می‌ماند.